Meten en wegen in Ouder-Amstel in vroeger jaren

Tussen 20 oktober 2007 en de eerste week van mei 2008 is deze wisseltentoonstelling te bezichtigen geweest. Het betrof een tentoonstelling van gebruikte maten en gewichten, die in Ouder-Amstel in het verleden een rol speelden. Hierbij moet u vooral denken aan weeg- en meetinstrumenten uit de 19e en 20e eeuw, zoals die gebruikt werden in het huishouden, de detailhandel, het boerenbedrijf en bij ambachten, zoals het timmerbedrijf.
De voorwerpen waren voor een groot deel uit Ouder-Amstel zelf afkomstig, in bruikleen gegeven door particulieren en uit de collectie van het Gemeentelijk Historisch Museum.

Deze tentoonstelling liet de bezoeker kennismaken met een onderdeel van de rijke geschiedenis van het dagelijks leven in de gemeente.

Bij het wegen en meten is het ijken van de gewichten een belangrijk onderdeel om problemen in de handel te voorkomen. De officieel door de overheid aangestelde ijkmeester moest op gezette tijden (eenmaal per jaar) de gewichten ijken en als de gewichten voldeden aan de voorwaarden, sloeg hij zijn ijkstempel op het betreffende gewicht. Elk ijkkantoor en ijkmeester had zijn eigen merk.

Het hierboven vertoonde ijkstempel is een origineel ijkstempel van Amsterdamse Arrondissements-ijkers, welke gebruikt werd van 1820 tot 1869.

Alle gebruikte gewichten hebben derhalve een reeks van ijkmerken.

Het getoonde kistje is een in de 19e eeuw door de gemeente Ouder-Amstel gebruikt kistje waarin geijkte gewichten bewaard werden. De ijkmeester nam deze gewichten als uitgangspunt voor het jaarlijks ijken van alle gewichten in de gemeente.

De collectie bevatte ook een aantal oude weegtoestellen, zoals die in de detailhandel gebruikt werden.

Ook in het huishouden werd gewogen. Op de toonbank stond o.a. een babyweegschaal met rieten mand van begin 20e eeuw.
 
Op het linker wandbord op de achterwand hingen verschillende soorten passers, winkelhaken en zweihaken, die bij diverse ambachten werden gebruikt. Deze zijn van de 19e en de 20e eeuw.
Op het rechter bord verschillende meterstokken, die ondermeer bij de kledingindustrie en kleermakers in gebruik waren.

Ook andere meetapparatuur, in de vorm van duim- en meetstokken, uit verschillende perioden in de geschiedenis was tentoongesteld.
De maatverdeling is niet alleen in centimeters, maar ook in ondermeer inches.
Eén van de duimstokken dateerde van vóór 1820 en heeft een indeling in Rhynlandse duijmen (24 duijmen = ca. 63 cm).

Een van de voorwerpen rechtsonder is een maatstokje van been, van omstreeks 1820. Hierop wordt de overgang duidelijk naar het in 1820 ingevoerde Nederlands Metrieke Stelsel.

In vroeger eeuwen werden kannetjes gebruikt van diverse inhoudsmaten, waarmee vloeistoffen en droge stoffen werden afgemeten. Hier zijn ondermeer ook twee kruitmaatjes zichtbaar, waarmee in vroeger tijden vuurwapens werden geladen. Omdat snelheid hierbij belangrijk was, is een vaste maat een vereiste.

Het hier getoonde is een kleine greep van alles wat de expositie te bieden had.